Instalujemy za mało mocy z OZE, żeby powstrzymać globalne ocieplenie

Unia Europejska instaluje za mało mocy z odnawialnych źródeł energii, żeby zrealizować cel klimatyczny Porozumienia paryskiego. W Polsce proces uzyskania wszystkich niezbędnych zgód potrzebnych do budowy farmy fotowoltaicznej przekracza 24 miesiące. Dla porównania na Litwie to zaledwie 12 miesięcy, ale ona zmaga się z innym problemem. Wyzwaniem jest również brak dostępnych mocy przyłączeniowych.

W 2021 roku we wszystkich krajach Unii Europejskiej zainstalowano 34 GW energii pochodzącej ze słońca i wiatru – wynika z raportu „Ready, Set, Go: Europe’s Race for Wind and Solar[1]”. To zdecydowanie za mało, żeby spełnić postawiony przez sygnatariuszy Porozumienia paryskiego cel klimatyczny i zatrzymać globalne ocieplenie na poziomie 1,5 stopnia Celsjusza. Żeby to było możliwe, kraje Unii musiałby już w 2026 roku zainstalować 76 GW energii ze słońca i wiatru. Niestety będą one w stanie zainstalować zaledwie 4 GW więcej niż w ubiegłym roku.

–  Mówi się, że jabłek do gruszek nie można porównywać, ale warto tym razem odwołać się do boomu łupkowego w Polsce i zobaczyć, że nie wyciągnęliśmy z niego wielu wniosków – nawiązuje do początków ubiegłej dekady Filip Sypko z Green Genius, który odpowiada za rozwój projektów fotowoltaicznych m.in. w Polsce, Rumunii, Włoszech czy Hiszpanii. – Znaleźliśmy się w Polsce w podobnej sytuacji jak 10 lat temu. Wtedy wiązaliśmy nadzieje z gazem łupkowym, teraz na szczęście są to odnawialne źródła energii. Stoimy u progu rewolucji energetycznej, która nie może nabrać tempa i skali – mówi ekspert Green Genius i tłumaczy, że na rynku jest wiele firm rozwijających farmy fotowoltaiczne, jest wiele banków i funduszy chcących inwestować środki w takie projekty, ale brakuje wystarczającego wsparcia ze strony władz i spójnego otoczenia legislacyjnego, które ułatwiłoby rozwój odnawialnych źródeł energii. Przykładem może być chociażby pisana naprędce ustawa zamrażająca ceny prądu. Wielu producentów prądu zabezpieczyło swoje dochodami umowami typu PPA, a teraz mogą na tym stracić. Branża fotowoltaiczna postulowała, żeby umowy zawarte jeszcze przed wprowadzeniem ustawy nie były objęte nowymi przepisami. – W momencie, kiedy walczymy dosłownie o każdy megawat z bezpiecznego i pewnego źródła, to ustawodawca wprowadza zasady gry, które mogą poważnie odbić się na kondycji branży i wstrzymać kolejne inwestycje – dodaje Filip Sypko i podkreśla, że sytuacja jest nadzwyczajna, a odbiorcy wymagają wsparcia i ochrony, ale trzeba przy tym zachować rozsądek i dbać o otoczenie legislacyjne.

Z badania przeprowadzonego przez „Ready, Set, Go: Europe’s Race for Wind and Solar” wynika, że jedną z kluczowych przeszkód, są uwarunkowania administracyjne. – W Polsce czas oczekiwania tylko na warunki przyłączeniowe to 120 dni dla średniego i 150 dni na wysokiego napięcia. Niestety operatorzy mają poważne problemy, żeby dotrzymać tego terminu i często go przekraczają – mówi Filip Sypko i dodaje, że Polska nie jest wyjątkowa, jeżeli chodzi o czasochłonny proces administracyjny, bo przykładowo w Hiszpanii duży problem stanowią uzgodnienia środowiskowe, a we Włoszech przepisy określające kształtowanie krajobrazu. Czas potrzebny na uzyskanie zgód administracyjnych w tych trzech krajach przekracza ten założony przez Unię Europejską w dokumencie RED II, czyli 24 miesiące. Z drugiej strony są państwa, w których ten proces idzie o wiele sprawniej. W Rumunii jest to 20 miesięcy. Jeszcze szybciej jest na Litwie, bo uzyskanie zgód zajmuje tylko w 12 miesięcy. Jednak nasi sąsiedzi zmagają się z innym problemem. Litewski ustawodawca określił, że łączna moc wydanych warunków przyłączeniowych nie może przekroczyć 2 GW w roku. Kiedy ustawa ujrzała światło dzienne, to deweloperzy OZE dosłownie zarzucili urzędy wnioskami o przyłączenie do sieci.

W Polsce w ostatnich dwóch latach udało się zainstalować rekordową moc pochodzącą z fotowoltaiki. Jednak bicie kolejnych rekordów może okazać się problematyczne, bo brakuje możliwości podłączenia kolejnych instalacji. – Sytuacja z wolnymi mocami przypomina trochę plażę nad Bałtykiem w szczycie sezonu. Wydaje się, że nie ma na niej już miejsca, ale wytrwali znajdą kawałek dla siebie – konstatuje ekspert Green Genius i tłumaczy, że do czasu, kiedy operatorzy sieci nie przeprowadzą gruntownej renowacji stacji elektroenergetycznych i nie dostosują infrastruktury do obsługi energetyki rozproszonej, a przede wszystkim nie zmienią sposobu myślenia na temat miejsca odnawialnych źródeł energii w sieci, to nie ma szans na znaczące przyśpieszenie rozwoju. Według raportu Sieci – wąskie gardło polskiej transformacji energetycznej[2] przygotowanego przez ClientEarth w latach 2015-2021 odrzucono wnioski o instalacje źródeł OZE o łącznej mocy 30 GW. Tylko w 2021 roku było to 15 GW, a w 2020 i 2019 roku po 5 GW.

Magazynowanie energii może być rozwiązaniem wspierającym dalszy rozwój OZE. Pozwoliłby one na ustabilizowanie systemu w perspektywie najbliższych kilku lat. Jednak, żeby technologia została wykorzystana na szeroką skalę, to potrzebuje ona systemu wsparcia analogicznie dla aukcji, które dały impuls do rozwoju odnawialnych źródeł energii – podsumowuje Filip Sypko.

[1] https://ember-climate.org/insights/research/europes-race-for-wind-and-solar/

[2] https://www.clientearth.pl/najnowsze-dzialania/dokumenty/sieci-waskie-gardlo-polskiej-transformacji-energetycznej/

Podobne teksty

Green Genius dostarczy Respect Energy 25 GWh energii ze słońca rocznie

Green Genius i Respect Energy podpisały umowę PPA na 10 lat. W jej ramach Green Genius będzie dostarczać Respect Energy i jej klientom 25 GWh zielonej energii rocznie, co pozwoli zaoszczędzić ponad 180 000 ton emisji CO2 w trakcie trwania współpracy. Umowy PPA to zabezpieczenie dla firm przed niespodziewanymi wahaniami cen energii. – Ogromnie się ...

Green Genius z finansowaniem od Berenberg Green Energy Junior Debt Fund na budowę 69 MW w Polsce

Green Genius i bank Bereneberg rozpoczęły współpracę przy budowie części czwartego portfela farm fotowoltaicznych w Polsce, należących do pochodzącego z Litwy dewelopera OZE. Berenberg Green Energy Junior Debt Funds zapewni finansowanie w kwocie 22 mln euro, które zostanie wykorzystane do budowy instalacji słonecznych o łącznej mocy 69 MW. Bank Berenberg był doradcą inwestycyjnym dla funduszu. ...